Biblioteka Śląska w Katowicach uruchamia Społeczną Pracownię Digitalizacji – nową komórkę organizacyjną, w której będą prowadzone prace na rzecz rozwoju Śląskiej Biblioteki Cyfrowej. Wyposażenie SPD zostało ufundowane ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Mecenat 2007, zgodnie z wnioskiem projektowym: Organizacja oraz wyposażenie Społecznej Pracowni Digitalizacji przy Śląskiej Bibliotece Cyfrowej, złożonym w grudniu 2006 r. SPD zlokalizowana jest w budynku Biblioteki Śląskiej w Katowicach, przy ul. Francuskiej 12.

Pomysł utworzenia SPD jest odpowiedzią na szereg potrzeb, które ujawniły się w trakcie prac nad zasobem ŚBC, współtworzonej przez 28 instytucji z terenu Śląska. Pierwszą z nich jest konieczność ustanowienia odpowiedniego zaplecza sprzętowo-programowego, pozwalającego na stosunkowo szybkie skanowanie i obróbkę graficzną zasobu przeznaczonego do publikacji w ŚBC. Instytucje, które zgłosiły akces do ŚBC, pragnąc wspólnie realizować cel jakim jest „prezentacja w Internecie kulturowego dziedzictwa regionu historycznego Śląska i obecnego województwa śląskiego w jego dawnej i współczesnej różnorodności, wspieranie działalności dydaktycznej i edukacyjnej oraz publikowanie naukowego dorobku regionu”, mimo wysokiej świadomości roli nowoczesnych technologii w bibliotekarstwie XXI wieku, napotykają przeszkody poważnie utrudniające twórczą partycypację w projekcie. Problem stanowi nie tylko brak środków finansowych na zakup sprzętu i oprogramowania, lecz także niewielka wiedza bibliotekarzy na szeroko pojęte tematy związane z digitalizacją zbiorów bibliotecznych. Dotyczy to zwłaszcza bibliotek publicznych, borykających się z problemami finansowymi i kadrowymi, a pełniących obecnie tak liczne i różnorodne funkcje, że digitalizacja zbiorów często wypada z listy zadań o priorytetowym znaczeniu.

Dlatego też ważnym elementem działalności SPD będzie udostępnianie (w jej ramach) Uczestnikom ŚBC stanowisk do digitalizacji i tworzenia cyfrowego zasobu dla publikacji w ŚBC. Służy temu utworzenie 4 stanowisk wyposażonych w przyjazne książkom szybkie skanery płaskie oraz zainstalowane na graficznych stacjach komputerowych oprogramowanie, pozwalające na obróbkę pozyskanych skanów do odpowiednich formatów. Dodatkowym wsparciem tego procesu będzie instalacja serwera kompresji dostosowanego w bibliotece cyfrowej pliku formatu DjVu, umożliwiającego także zaawansowane operacje rozpoznania i korekty tekstów skanowanych dzieł.

Drugim istotnym obszarem działalności SPD będzie merytoryczna i techniczna pomoc świadczona instytucjom współtworzącym Śląską Bibliotekę Cyfrową, bądź pragnącym nawiązać z nią współpracę. Redaktorzy i graficy z instytucji współtworzących Śląską Bibliotekę Cyfrową uzyskają tu (prócz możliwości przygotowywania własnych publikacji) porady w zakresie obsługi programów służących do tworzenia i obróbki cyfrowych zasobów oraz rozwiązywania powstałych problemów. Instytucje, które chciałyby przystąpić do Porozumienia o współtworzeniu ŚBC, będą mogły zwracać się do Pracowni z pytaniami w sprawie zasad, warunków, czy organizacji współpracy. SPD będzie więc miejscem, gdzie będą kontynuowane wcześniejsze szkolenia dla Uczestników ŚBC w zakresie digitalizacji i publikowania, które szczególnie w zakresie nauki technik skanowania, ze względu na ograniczone możliwości sprzętowe, były organizowane na zasadzie pokazu.

Najistotniejszym elementem SPD, uprawniającym do zastosowania w jej nazwie przymiotnika „społeczna”, będzie udostępnienie stanowisk digitalizacyjnych szerokiej publiczności. W takcie prac nad ustanowieniem i zasobem ŚBC zgłaszali się pasjonaci śląskiej kultury, wolontariusze, posiadacze cennych materiałów dotyczących przeszłości Śląska i inne osoby pragnące bezinteresownie pomóc w rozwijaniu Śląskiej Biblioteki Cyfrowej. Społeczny aspekt działania SPD oznacza zatem poszerzenie kręgu twórców zasobu ŚBC poprzez zaangażowanie i aktywizację środowisk, które ze względu na ograniczenia organizacyjno-techniczne i kompetencyjne nie mogły wcześniej, mimo wyrażanych intencji, brać czynnego udziału w tym dziele. W ramach SPD możliwe będzie także pozyskiwanie i publikowanie w ŚBC zasobów cyfrowych utworzonych na podstawie dokumentów z kolekcji osób prywatnych i instytucji, które nie posiadają odpowiednich możliwości technicznych. Zasoby te, pozostając częstokroć w domenie prywatnej, dzięki SPD będą mogły zaistnieć w obiegu czytelniczym poprzez zachowanie w postaci cyfrowej i udostępnienie w internecie.

Ważną grupą społeczną, której przedstawiciele wyrazili gotowość współpracy w SPD są seniorzy – współtworzenie zasobu ŚBC będzie dla nich okazją poznania nowych umiejętności i zachowania twórczej aktywności w poczuciu społecznej przydatności.

SPD będzie też pełnić rolę ośrodka szeroko rozumianej edukacji medialnej. Będzie tu prowadzona działalność edukacyjna na rzecz studentów oraz młodzieży szkolnej (wolontariat, praktyki studenckie, lekcje biblioteczne, organizacja szkoleń i warsztatów) w zakresie stosowania nowoczesnych technik ochrony i prezentacji zbiorów oraz podnoszenia profesjonalnych kwalifikacji związanych z tworzeniem zasobów cyfrowych. Uzupełnieniem tego obszaru mają być prezentacje nowych technologii cyfrowych przydatnych w działalności instytucji kultury i edukacji w ramach spotkań i pokazów oprogramowania i sprzętu digitalizacyjnego. Pod tym względem projekt SPD stanowi uzupełnienie realizowanego w roku ubiegłym (Mecenat 2006) projektu cyklu szkoleń dla bibliotekarzy województwa śląskiego, w ramach którego przeprowadzono zajęcia z zakresu publikacji elektronicznych i bibliotek cyfrowych, nowoczesnych form pracy w bibliotekach na świecie, wykorzystania komputera w działalności informacyjnej, opracowania zbiorów i zagadnień z zakresu prawa i organizacji pracy w instytucjach kultury.

Mamy nadzieję, że SPD, prócz swojej „technicznej” roli, jaką jest praca nad powiększaniem zasobu ŚBC oraz edukacja medialna w zakresie nowych technologii cyfrowych, stanie się rychło ośrodkiem integrującym różnorodne środowiska, także w wymiarze międzypokoleniowym. Dzięki promocji partycypacyjnego modelu kultury, polegającego na aktywnym tworzeniu i prezentacji jej dóbr przez różnorodne grupy społeczne, SPD będzie wspierać kształtowanie postawy społecznego zaufania, która jest podstawowym warunkiem pomyślnego rozwoju nowoczesnego państwa.

Agnieszka Koszowska
Remigiusz Lis


Comments

4 komentarze

  1. Kultura 2.0 » Archiwum bloga » Na Śląsku rusza Społeczna Pracownia Dygitalizacji on Październik 1, 2007 2:42 pm

    […] Koszowska i Remigiusz Lis na blogu Biblioteka 2.0 piszą o stworzeniu w Bibliotece Śląskiej Społecznej Pracowni Dygitalizacji. Pracownia, […]

  2. Spodek 2.0 | nrafal.pl - o Internecie z pasją on Październik 14, 2007 2:27 pm

    […] zadaniem, które biblioteka podjęła, a o którym pisało już na wiosnę Metro, jest uruchomienie Społecznej Pracowni Digitalizacji (na linkowanym blogu znajduje się więcej informacji odnośnie biblioteki), czyli miejsca, w […]

  3. Biblioteka 2.0 on Kwiecień 30, 2008 9:43 am

    […] wiele. Np. idea Społecznej Pracowni Digitalizacji pracującej na rzecz idei Śląskiej Biblioteki Cyfrowej. ŚBC jest wspólnym przedsięwzięciem 28 […]

  4. Społeczna Pracownia Digitalizacji ŚBC po roku działalności : Biblioteka 2.0 on Październik 31, 2008 5:41 pm

    […] października 2008 roku minął dokładnie rok, od kiedy Społeczna Pracownia Digitalizacji (SPD) zaczęła swoją działalność. Przez ten czas niewątpliwie dużo się wydarzyło. Postaramy się […]

Name (required)

Email (required)

Witryna internetowa

Co o tym myślisz

Security Code: